پایان خبرنگاری با آغاز روایت‌ خبر

به گزارش وبلاگ نویسی شمیم بلاگ به نقل از خبرنگار گروه جامعه خبرگزاری فارس، محسن مهدیان یادداشتی با عنوان پایان خبرنگاری نوشت.

متن کامل این یادداشت بدین شرح است:

دوران خبرنگاری به شکل سنتی آن گذشته است. اساسا دیگر خبر اهمیت گذشته را ندارد.
یکبار با خودتان مرور کنید. آخرین خبری که توجه‌تان را جلب کرد منبعش کجا بود؟ احتمالا خاطر ندارید. مثلا حقوق نجومی را چه کسی و کجا منتشر کرد؟ اساسا برای‌تان مهم نبوده است.
دوران منبع خبر گذشته است؛ امروز دوران توزیع خبر است. آنهم نه خود خبر بلکه روایت خبر.
دوران نزاع فکت‌های خبری گذشته است؛ امروز دوران نزاع روایت‌هاست.
یعنی چی؟
امروز در عرصه رسانه «هرم قدرت» تغییر یافته است و «پایین هرم» وزن بیشتری در قدرت سازی خبری دارد.
کف هرم، قدرت خودش را از شبکه‌های اجتماعی می‌گیرد و راس هرم را هم جهت می‌دهد.
مخاطبین سنتی 2 دهه پیش، با شکل‌گیری سایت‌ها و بعد هم شبکه‌های اجتماعی شبیه فیس بوک به کاربرانی تبدیل شدند که نامشان شهروند خبرنگار بود. اما امروز همان کاربران شهروند خبرنگار نیز به پشتوانه شبکه‌های اجتماعی نوین، تولید کننده خبر هستند و نامشان شهروند رسانه است؛ یعنی خودشان رسانه هستند.
البته رسانه به معنای جدیدش که حرف اول و آخر را نه صدق و کذب خبر می‌زند و نه سرعت و دقت خبر؛ بلکه تنها و تنها روایت خبر می‌زند.
بیشتر توضیح دهیم؛
در این دوران حق با واقعیت‌ها نیست، بلکه حق با روایتی است که یک فرد از واقعیت می‌کند و البته می‌تواند توجه بیشتری از اکثریت را جلب کند. اساسا معنی صدق و کذب هم تغییر کرده است چون روایت در بیشتر مواقع کذب نیست بلکه یک برداشت شخصی است که می‌تواند «همه» حقیقت را نبیند و صرفا برداشتی از واقع باشد.

دوران روایت خبر، دوران پلورالیزم خبری است؛ دوران قرائت‌های مختلف از خبرست که همه‌شان هم می‌تواند درست باشد اما هیچکدام همه واقعیت نباشد.
روایت خبر هیچ ارتباطی به خبر صادق ندارد بلکه صرفا براساس برداشتی است که فرد از خبر دارد. برداشت فرد از خبر نیز کاملا بر اساس گرایش و سلیقه و اعتقادات و احساسات و آگاهی‌های وی شکل می‌گیرد.
ممکن است سوال شود که پیشتر هم خبرنگار هنگام تهیه خبر براساس برداشت خودش رفتار می‌کرد و این نیز همان رفتار خبرنگار است؛ اما اینطور نیست.
مساله اینجاست که در شبکه اجتماعی، ملاک، روایتی است که بیشتر دست به دست شود و ریشیر و روتوئیت و لایک و غیره می‌گیرد نه اینکه به واقعیت نزدیک‌تر باشد. در مدل سنتی خبرنگاری، خبرنگار با هر گرایشی تلاش می‌کرد صادق باشد، اما امروز کاربر شبکه اجتماعی تلاش می‌کند بیشتر دیده شود؛ دقیتر اینکه بیشتر، خودش و آنچه می‌بیند مهم است نه واقعیت و آنچه هست.
به سخن روشنتر در عصر جدید کاربر تلاش می‌کند خودش باشد، چون مخاطبینش«او» را می‌خواهند و برداشت «او» را می‌پسندد نه آنچه حقیقت دارد و بیرون از «او» وجود دارد. بر همین اساس در شبکه‌های اجتماعی ویژگی‌های شخصیتی افراد و حوزه علائق شان و تفریحات و سرگرمی‌ها و غیره خیلی کلیدی است. چون افراد با ویژگی‌های کاملا شخصی یکدیگر به هم جذب می‌شوند.
شبکه اجتماعی بر اساس پیوند روانی و عاطفی افراد است که قدرت می‌گیرد و افراد زمانی با هم پیوند می‌خورند که به جهت گرایشی و سلیقه‌ای به هم نزدیک باشند. بر این اساس ذائقه‌ها چنین شکل می‌گیرد که خبر درست، خبری است که از زبان نزدیک‌ترین فرد به جهت گرایشی و سلیقه‌ای بیان شود؛  به تعبیر دیگر از طرف یک کاربر شبیه خودمان بیان شود. اینجاست که روایت ملاک است.
اما روایت چطور عمل می‌کند.
روایت برخلاف خبر، تنها ذهن مخاطب را درگیر نمی‌کند بلکه حوزه عواطف و احساسات مخاطب را هم به کار می‌گیرد و حوزه احساسات وزن بیشتری دارد. به همین دلیل است که در شبکه‌های اجتماعی بیشتر از استدلال کردن، هنرمندانه حرف زدن موثر است. کسی هم که هنر ندارد با طعنه و کنایه تلاش می‌کند حوزه احساسات و هیجان مخاطب را درگیر کند. لذا در روایت‌گری جان و روان فرد باید درگیر شود نه صرفا ذهنش.
اما کدام روایت غالب می شود؟
روایتی که بیشتر از دیگر روایت ها احساسات و عواطف مخاطب را درگیر کند؛ در نتیجه روایت یک نفر به روایت اکثریت تبدیل شود. چنین روایتی، می شود روایت غالب که واقعیت خبر را تصویر می‌سازد.
انتهای پیام/ 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *